katalog online
biblioteka online

Prawo 2018-06-15

  polskie prawo autorskie

Zagadnienia związane z ochroną praw autorskich reguluje ustawa O prawie autorskim i prawach pokrewnych z dnia 4 lutego 1994 r. wraz z późniejszymi zmianami.

Przedmiot i podmiot prawa autorskiego

-  przedmiotem ochrony jest utwór, czyli "każdy przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze, ustalony w jakiejkolwiek postaci, niezależnie od warości, przeznaczenia i sposobu wyrażenia" (art. 1 ust. 1).
Uustawa wyróżnia, ze względu na sposób prezentacji utworu:

  • utwór opublikowany - jest to taki "utwór, który za zezwoleniem twórcy został zwielokrotniony i którego egzemplarze zostały udostępnione publicznie" (art. 6 ust. 1 pkt. 1),
  • utwór rozpowszechniony - to ten, "który za zezwoleniem twórcy został w jakikolwiek sposób udostępniony publicznie" (art. 6 ust. 1 pkt. 3)

- podmiotem prawa autorskiego jest twórca utworu - przepisy mówią, że "prawo autorskie przysługuje twórcy, o ile ustawa nie stanowi inaczej" (art. 8 ust. 1).

Typy praw autorskich

  • autorskie prawa osobiste, które "chronią nieograniczoną w czasie i niepodlegającą zrzeczeniu się lub zbyciu więź twórcy z utworem" (art. 16) - prawa niezbywalne i nieograniczone w czasie, tzn. autor nigdy nie może zrzec się swojego autorstwa,
  • autorskie prawa majątkowe - "twórcy przysługuje wyłączne prawo do korzystania z utworu i rozporządzania nim na wszystkich polach eksploatacji oraz do wynagrodzenia za korzystanie z utworu" (art. 17), są to prawa:
    • zbywalne, tj. twórca może przenieść część swoich praw majątkowych na inną osobę lub instytucję,
    • ograniczone do 70 lat od śmierci autora, w związku z tym dziedziczne.

 Dozwolony użytek

Zgodnie z ustawą, w ramach dozwolonego użytku:

  • "bez zezwolenia twórcy wolno nieodpłatnie korzystać z już rozpowszechnionego utworu w zakresie własnego użytku osobistego" (art. 23 ust. 1), Oznacza to, iż można wykonać pojedynczą kopię fragmentu lub nawet całego dokumentu, ale tylko i wyłącznie na własne potrzeby.
  • "zakres własnego użytku osobistego obejmuje korzystanie z pojedynczych egzemplarzy utworów przez krąg osób pozostających w związku osobistym, w szczególności pokrewieństwa, powinowactwa lub stosunku towarzyskiego" (art. 23 ust. 2),
  • "można korzystać z utworów w granicach dozwolonego użytku pod warunkiem wymienienia imienia i nazwiska twórcy oraz źródła. Podanie twórcy i źródła powinno uwzględniać istniejące możliwości. Twórcy nie przysługuje prawo do wynagrodzenia, chyba że ustawa stanowi inaczej" (art. 34).

Cytowanie cudzych prac

Użytkownikom wolno: "przytaczać w utworach stanowiących samoistną całość urywki rozpowszechnionych utworów oraz rozpowszechnione utwory plastyczne, utwory fotograficzne lub drobne utwory w całości, w zakresie uzasadnionym celami cytatu, takimi jak wyjaśnianie, polemika, analiza krytyczna lub naukowa, nauczanie lub prawami gatunku twórczości" (art. 29 Ustawy). Należy pamiętac, że istnieje obowiązek podania nazwiska autora i źródła, które cytujemy.

Osoba, która naruszy ww. zasadę, podlega odpowiedzialności karnej, zgodnie z art. 115.1 Ustawy:"Kto przywłaszcza sobie autorstwo albo wprowadza w błąd co do autorstwa całości lub części cudzego utworu albo artystycznego wykonania, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 3".
 

Plagiat

Plagiatem według definicji z Encyklopedii PWN nazywamy "przywłaszczenie cudzego utworu, pracy naukowej, dzieła artystycznego  itp.; także zapożyczenie z cudzych dzieł podane jako własne i opublikowane pod własnym nazwiskiem; według prawa polskiego jest przestępstwem".

Plagiat zawsze stanowi naruszenie autorskich praw osobistych.
Można wyróznić dwa rodzaje plagiatu:
  • plagiat jawny - dosłowne przytoczenie tekstu jako własnego,
  • plagiat ukryty - przekształacenie cudzego utworu z zachowaniem głównego sensu. (zob. Pojęcie i rodzaje plagiatu)

  


   polecane ogólne serwisy prawne:

Rządowe Centrum Legislacji (RCL)
serwis zawierający elektroniczny Dziennik Ustaw i Monitor Polski

Internetowy System Aktów Prawnych (isap.sejm.gov.pl)
zawiera opisy bibliograficzne i teksty aktów prawnych opublikowanych w wydawnictwach urzędowych: Dzienniku Ustaw oraz Monitorze Polskim, wydawanych przez Prezesa Rady Ministrów.

Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia

Dziennik Ustaw, Monitor Polski, Dzienniki Urzędowe, Dzienniki Unii Europejskiej (portal INFOR.PL)

 

 

 

 

 



Biblioteka Główna Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego . ul. Dębinki 1 . 80-211 Gdańsk . tel.: +48 58 349 10 40 . fax + 48 58 349 11 42


email: biblsekr@gumed.edu.pl . Aktualizacja: 2018-06-20 mgr M. Omilian-Mucharska . Biblioteka Główna © 2009 - 2017 . omilian&blukis

Polityka wykorzystywania plików "cookies" w systemach internetowych GUMed